Γράμμα σε ένα συστημικό θεραπευτή

Κέντρο Ψυχοθεραπείας Γράμμα σε ένα θεραπευτή

Γράμμα σε ένα συστημικό θεραπευτή

Όταν άρχισα συστημική ψυχοθεραπεία απλώς διάλεξα μια σχολή που μου άρεσε έχοντας διαβάσει κάνα δυο βιβλία θεραπευτών που με άγγιξαν.

 

Μπήκα στο ταξίδι της εκπαίδευσης έχοντας στο νου ότι μαθαίνω έναν από τους τρόπους ψυχοθεραπείας. Χα! Δεν είχα τότε ιδέα ότι η συστημική δεν είναι θεραπεία, είναι φιλοσοφία. Είναι τρόπος να ζεις. Δεν μπορείς να είσαι συστημικός θεραπευτής και μοντέρνος άνθρωπος ταυτόχρονα. Ούτε να εξακολουθείς να σκέφτεσαι γραμμικά.

Οι έννοιες του μεταμοντέρνου και της κυκλικής αιτιότητας είναι συνυφασμένες με τον τρόπο δουλειάς μας. Κι είτε θες 10 χρόνια, όπως έλεγε ο αγαπημένος Whitacker, είτε όχι, αργά ή γρήγορα συνειδητοποιέις ότι σκέφτεσαι διαφορετικά από το μέσο όρο, όχι απαραίτητα στις βασικές ιδέες ή στο καθαυτό περιεχόμενο, αλλά στο ύφος, στο πλαίσιο στο οποίο εντάσσεις την-όποια- κοσμοθεωρία σου.

 

Το μεταμοντέρνο έρχεται ως επιστημολογία έπειτα από το προμοντέρνο και το μοντέρνο, να πει ότι ο κόσμος που ξέρουμε ή λέμε ότι ξέρουμε μπορεί να ’ναι μπορεί και να μην είναι ό,τι πιστεύουμε. Ενώ για κάποιους αιώνες πριν είχαμε προπονηθεί να ξέρουμε ό,τι ξέρουμε εφόσον μπορούμε επιστημονικά να αποδείξουμε.

 

Η γραμμική σκέψη, σε άριστη συνοδεία του μεταμοντέρνου συνιστά ότι κάθε αιτιατό έχει το αίτιο του και με άλλα λόγια είσαι αυτό που είσαι γιατί σου συνέβησαν αυτά που σου συνέβησαν.

 

Οικεία πράγματα ακόμα κι αν δε ξέρεις την ορολογία. Έτσι μεγαλώσαμε κι είχαμε μεγάλη περηφάνια που μπορούσαμε να ανατρέψουμε τη προμοντέρνα θεοκρατική σκέψη. Νιώθαμε λογικοί, σύγχρονοι, αμφισβητίες, επαναστάτες ακόμα-ακόμα. Και μετά μας προέκυψε το μεταμοντέρνο. Που τα αμφισβητεί όλα. Αυτά που ξέραμε κι αυτά που θα ρθουν. Όλα είναι πιθανά κι ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν μπορεί να διαχειριστεί το όλον. Η εύρεση της αλήθειας είναι υπό αμφισβήτηση αφού κι ή ίδια η μόνη αλήθεια θεωρείται κατασκευή. Η κβαντική φυσική επικρατεί εντάσσοντας τον παρατηρητή στην έκβαση όποιου συμπεράσματος θεωρώντας ότι επηρεάζει τη μελέτη. Δεύτερη κυβερνητική καλώς όρισες! Με διδάσκεις ότι και μόνο η σιωπηλή ύπαρξη μου συνιστά σημαντική δυναμική στον κόσμο που παρατηρώ. Η πεταλούδα που πετά στο Τόκιο κτλ.

 

Εξαιρετικές ιδέες κι έννοιες στη ψυχοθεραπεία. Κατακερματίζει τις γνωστές, αντιπαραγωγικές και μη δημιουργικές γραμμικές ερμηνείες του συμπτώματος, εντάσσει το πλαίσιο μέσα στην ψυχοπαθολογία, σκίζει τα εγχειρίδια ψυχοπαθολογίας και βλέπει τον άνθρωπό ως άνθρωπο, πετά στην άκρη νόρμες και οδηγίες κανονικότητας. Γίνεται πραγματικά εστιασμένη στον άνθρωπο και τον προσεγγίζει με περιέργεια, χωρίς προκαταλήψεις και δείκτες νοσηρότητας.

 

Και στη ζωή; Τί γίνεται εκεί; Είσαι θεραπευτής και είσαι κι άνθρωπος. Που σε κάνανε κάποιοι γονείς, σε κάποιο πλαίσιο κοινωνικό και χρονικό και μεγάλωσες σε κάποιες συνθήκες κι είσαι αυτό που είσαι. Ή μήπως δεν είσαι; Ή έχεις κατασκευάσει μια πραγματικότητα για να εξηγείς αυτό που νομίζεις ή –καλύτερα- αντέχεις να είσαι; Κι αυτά με τον ένα άλλο τρόπο τα διαχειρίζεσαι μέσα στη ψυχοθεραπεία σου. Αποκτάς μια αντίληψη του γιατί πιστεύεις ότι είσαι αυτό που είσαι. Γιατί κατασκεύασες τις μνήμες που κατασκεύασες και πως μπορείς να τις ανακαινίσεις;

 

Τί γίνεται όμως όταν έρχεσαι σε επαφή με τους άλλους; Όταν συζητάς για θέματα που προκαλούν διχογνωμίες; Πώς διαχειρίζεσαι την γραμμική σκέψη και τη μοντέρνα επιστημολογία του μέσου όρου; Πώς υπερασπίζεσαι την άποψη σου, αυτήν που κι εσύ ο ίδιος αμφισβητείς; Χειρότερα ακόμα πως θέτεις τον εαυτό σου υπό αμφισβήτηση σε θέματα που άπτονται της βασικής σου ιδεολογίας και κοσμοθεωρίας; Π.χ. πώς κουβεντιάζεις μεταμοντέρνα με έναν φασίστα; Ή με έναν ρατσιστή; Πώς καταπολεμάς την εγγενή σου τάση να τον αποδομήσεις;

 

Αγαπητοί δάσκαλοι και καλοί θεραπευτές ζητώ ταπεινά τα φώτα σας.

 

Νικολέτα Μπουλταδάκη

Systemic Education – Κέντρο Ψυχοθεραπέιας κι Εκπαίδευσης