Κατηγορία: <span>Άρθρα</span>

Σωτήρας

Η μοναξιά του Σωτήρα

Οι οικογένειες είναι συστήματα. Και όλα τα συστήματα αναζητούν πάντα ομοιόσταση και ισορροπία. Όταν μια οικογένεια περνάει δυσκολίες – και όλες οι οικογένειες περνάνε δυσκολίες – η ισορροπία κλονίζεται και το σύστημα κινδυνεύει. Αντιλαμβανόμαστε ότι η ισορροπία έχει διαταραχτεί, όταν τα μέλη της οικογένειας δεν εξυπηρετούν το ρόλο τους. Όταν για παράδειγμα, οι γονείς δεν ανταποκρίνονται στα καθήκοντά τους ή τα παιδιά έχουν απωλέσει την παιδικότητα και την ανεμελιά τους. Η βιβλιογραφία για τους ρόλους σε δυσλειτουργικές οικογένειες, έχει εστιάσει σε οικογένειες όπου υπάρχει κατάχρηση αλκοόλ/ουσιών. Όμως, η πραγματικότητα είναι ότι η ισορροπία χάνεται και η ιεραρχία διαρρηγνύεται σε όλες τις οικογένειες ανά διαστήματα. Και αυτό είναι μέρος της ζωής. Φυσιολογικό.

Όταν μια οικογένεια, λοιπόν, δυσλειτουργεί, αναδύονται κάποιοι βασικοί ρόλοι που «παίζονται» από τα παιδιά, ως μια προσπάθεια να εξισορροπήσουν την οικογένεια και να αποφύγουν τον αναστοχασμό των δικών τους επώδυνων ή στρεσογόνων εμπειριών και συναισθημάτων. Συνήθεις ρόλοι είναι του Σωτήρα, του Ήρωα, του Αποδιοπομπαίου Τράγου, του Κλόουν και του Χαμένου παιδιού. Οι δυσλειτουργικοί οικογενειακοί ρόλοι μπορεί να είναι ευέλικτοι, πράγμα που σημαίνει ότι ένα άτομο μπορεί να ενσωματώνει κατά κύριο λόγο έναν ρόλο, αλλά μπορεί εύκολα να καλύψει έναν άλλο εάν συμβεί μια μετατόπιση και ένας άλλος είναι κενός. Ακόμα κι αν οι γονείς έχουν καλή πρόθεση, είναι απίστευτα δύσκολο να μην διαιωνίσουν τις εμπειρίες που έζησαν στην οικογένεια καταγωγής τους και να μην μεταφέρουν αυτά τα ίδια ανθυγιεινά μοτίβα και ρόλους στην πυρηνική τους οικογένεια.

Ο ρόλος του Σωτήρα είναι απαραίτητος, όταν οι γονείς για οποιοδήποτε λόγο δεν ανταποκρίνονται στους ρόλους φροντιστή ή κουβαλητή. Στην συναισθηματική ή την εκτελεστική ηγεσία με άλλα λόγια. Ασθένεια, ανεργία, αναπηρία, κατάθλιψη, συζυγικές συγκρούσεις είναι μερικές αιτίες για την μη ανάληψη της ευθύνης της εξουσίας. Ένα παιδί ή το μοναδικό παιδί, έρχεται τότε αυθόρμητα και ασυνείδητα να καλύψει το κενό που προκύπτει. Η παιδικότητα παραμερίζεται, για να αναληφθεί η ευθύνη της φροντίδας της οικογένειας. Είτε είναι πρακτική είτε είναι συναισθηματική, αυτή η ευθύνη είναι βαριά για ένα παιδί. Ανήμπορο να διαχειριστεί τα δικά του περιπλεγμένα συναισθήματα, καλείται να ενσυναισθανθεί, να φροντίσει και να νταντέψει τους άλλους. Σηκώνει πάνω του το φορτίο όλων και καλλιεργεί την αίσθηση του οικογενειακού καθήκοντος μέσα του. Μαθαίνει να σχετίζεται εξαρτητικά, για να είναι αποτελεσματικό στο ρόλο του, και δημιουργεί συγχωνευτικές σχέσεις.

Δεν έχει, όμως, μόνο βάρη αυτός ο ρόλος. Έχει και θετική ανατροφοδότηση. Η οικογένεια επαινεί τον Σωτήρα για τη δύναμη και την αυτοθυσία του. Του θυμίζει διαρκώς πόσο πολύτιμος είναι και εξάρει τα κατορθώματά του. Του τοποθετεί ένα φωτοστέφανο στο κεφάλι και μαζί την ταμπέλα του καλού παιδιού. Μεγάλη ευλογία να σε αγαπούν όλοι. Να σε αναζητούν. Να στρέφονται σε εσένα για βοήθεια και συμβουλές. Να στηρίζονται πάνω σου. Να σ αγαπούν. Το αξίζεις άλλωστε. Κέρδισες την αγάπη με κόπο και αυτοθυσία.

Συνηθισμένος να είσαι αξιαγάπητος και γνωρίζοντας ότι πρέπει να προσφέρεις διαρκώς και αγόγγυστα για να αξίζεις την αγάπη αυτή, καθιστά δύσκολο να εγκαταλείψεις το ρόλο, ακόμα και αν η ισορροπία στο σύστημα έχει επανέλθει και δε χρειάζεται πια η σωτήρια επέμβαση. Ο καλός σωτήρας, διψασμένος για αγάπη και σεβασμό, απλώνει τις δεξιότητες του και εκτός οικογένειας. Είναι αυτός, στον οποίο θα στραφούν οι φίλοι για συμβουλή, αυτός που θα τρέξει να συμπαρασταθεί σε κάθε ανάγκη, αυτός που το σπίτι και η καρδιά του είναι πάντα ανοιχτή να φιλοξενήσει τους κατατρεγμένους του κόσμου, τούτου. Φιλάνθρωπος, αλτρουιστής, κοινωνικά ευαίσθητος. Το καλύτερο παιδί. Δεν αποτελεί έκπληξη ότι πιθανότατα θα διαλέξει να ακολουθήσει ανθρωπιστικό επάγγελμα. Η φροντίδα του ανθρώπου είναι η φύση του, άλλωστε. Ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη δουλειά.

Υπάρχει, όμως μια σκιά πίσω από αυτόν τον υπέροχο άνθρωπο. Πάντα υπάρχει μια σκιά. Η πεποίθηση ότι είμαι αναγκαίος, απαραίτητος, αναντικατάστατος και κυρίως καλός άνθρωπος. Τόσο δοτικός και φιλεύσπλαχνος. Θυσιάζομαι για τους άλλους. Αφήνω τη ζωή μου πίσω, για όσους αγαπώ. Θυσιάζομαι για σένα. Και κάθε μέρα γυαλίζω το φωτοστέφανο μου για να σιγουρευτώ ότι βλέπουν όλοι την καθαρότητα μου. Αν κάποιος με ρωτήσει αν θυμώνω, αν εκνευρίζομαι, δυσκολεύομαι να εντοπίσω αυτό το συναίσθημα μέσα μου. Δε θυμώνω, λέω, στεναχωριέμαι. Το φωτοστέφανο μου κι εγώ δεν επιτρέπουμε σε τέτοια ευτελή συναισθήματα να μας μολύνουν. Ξεχνώ ότι ακόμα και ο Ιησούς κάποτε πήρε μαστίγιο και έδιωξε τους εμπόρους από τον ναό.

Είναι ύβρις να θεωρούμε ότι θυσιαζόμαστε για τους άλλους. Ότι είμαστε άγιοι άνθρωποι. Δεν το κάνουμε στην πραγματικότητα για τους άλλους, αλλά για ΄μας. Εμείς νιώθουμε χρήσιμοι και απαραίτητοι και αξιαγάπητοι. Και όλο αυτό μπροστά στην αδυναμία του άλλου. Γίνε αβοήθητος, να έρθω να σε σώσω. Και μη σηκωθείς ποτέ πολύ, γιατί θα χάσω τον ρόλο μου. Κι έχουμε εθιστεί σε αυτή την αίσθηση. Και η σκιά μεγαλώνει. Αφοσιωνόμαστε στους άλλους για να αποφύγουμε να αντιμετωπίσουμε τη δική μας ζωή. Τις σπουδές μας, την καριέρα μας, τη σχέση μας, την οικογένεια μας. Τρομοκρατούμαστε από την ιδέα να πάρουμε τη ζωή μας στα χέρια μας. Να αναμετρηθούμε με τις δυνάμεις μας. Να αποτύχουμε.

Αναρωτιέμαι αν ο σωτήρας μπορεί πραγματικά να σχετιστεί. Να αφεθεί σε μια σχέση. Αν το να συνδεόμαστε με ασφάλεια το μάθαμε κάποτε από τους γονείς που μας φρόντιζαν όταν τους χρειαζόμασταν, στην περίπτωση του Σωτήρα αυτό το αξίωμα δεν ισχύει. Αφού αν οι γονείς ήταν συνεπείς στους ρόλους τους, δε θα γεννιόταν η ανάγκη για να δημιουργηθεί ο ρόλος του Σωτήρα. Από την άλλη πλευρά, όταν έχω μάθει τόσο πολύ να προσφέρω, να περιθάλπω, να συμπονώ και να προσφέρω, ξέρω άραγε να δέχομαι; Έχω την ικανότητα να βασίζομαι στους άλλους; Τους έχω εμπιστοσύνη; Κι αν ξέρω καλά να αγαπώ, αλλά τον εαυτό μου τον βάζω πίσω και δε ξέρω να αγαπιέμαι, τότε πώς στ’ αλήθεια συνδέομαι;

Είναι παράδοξο ότι ο ίδιος άνθρωπος που ξέρει περισσότερο απ’ όλους να προσφέρει, ταλανίζεται από το αίσθημα της μοναξιάς. Μοναξιά γιατί δε ξέρει να ζητά, μοναξιά γιατί φοβάται να αγαπήσει, μοναξιά γιατί δεν μπορεί να εμπιστευτεί. Και κατάθλιψη. Για τη ζωή του που δε ζει. Μεγάλο το τίμημα. Για ένα ευχαριστώ.

Χανιά, 1 Δεκέμβρη 2021,
Νικολέτα Μπουλταδάκη

Γιατί δεν μπορώ να απαλλαχτώ από αυτά που με «πάνε πίσω;»

Γιατί δεν μπορώ να απαλλαχτώ από αυτά που με «πάνε πίσω;»

Σε πολλές φάσεις της ζωής μας αναρωτιόμαστε γιατί δεν μπορούμε να είμαστε λειτουργικοί, γιατί φερόμαστε με τρόπο άλογο, γιατί καταφεύγουμε σε εθισμούς, ώστε να σταματήσουμε το μυαλό μας απ’ το να σκέφτεται (και τη ψυχή από το να πονά). Οι λόγοι μπορεί να είναι άπειροι, αλλά εδώ θα εστιάσουμε σε έναν. Στην εσωτερίκευση αλλότριων φωνών. Δηλαδή σε μια διαδικασία που φωνές σημαντικών ή απλά τραυματικών άλλων ηχούν μέσα μας σαν να ήταν δικές μας.

Παιδαγωγικά είναι γνωστό, ότι οι ετικέτες που βάζουμε στα παιδιά, ο τρόπος που απευθυνόμαστε σε αυτά και η εικόνα που τους παρουσιάζουμε γι’ αυτά, όταν μας απογοητεύουν, έχουν τη δύναμη να τα ορίζουν και τα οδηγούν να «παντρεύονται» μ’ έναν τρόπο τους ρόλους που τους φοράμε. Αυτό που δεν αντιλαμβανόμαστε, είναι το μέγεθος και το χρονικό μάκρος που μπορούν να διατηρήσουν αυτές οι εντολές μέσα μας.

Αν το μήνυμα, για παράδειγμα, που κάποτε λάμβανες έλεγε ότι είσαι τεμπέλης, θα έρθουν στιγμές, πολλά χρόνια αργότερα, που ενώ βρίσκεσαι σε παραγωγικό οίστρο, άξαφνα παρατηρείς τον εαυτό σου να παγώνει και να κάνει σκέψεις ανημποριάς, ανικανότητας, απογοήτευσης κλπ. Εκείνη τη στιγμή, άθελα σου, επαναφέρεις μέσα σου τη φωνή των γονιών που σε αποκαλούσαν τεμπέλη, και ασυνείδητα, τους τιμάς, ικανοποιώντας αυτόν τον ρόλο. Το συναίσθημα που βιώνεις είναι πανομοιότυπο με αυτό που βίωνες όταν το άκουγες παιδί, με τη διαφορά ότι πια εσύ είσαι ο θήτης του εαυτού σου.

Είναι φοβερό, πώς οι άνθρωποι οικειοποιούμαστε τις  τραυματικές, εκείνες φωνές που κάποτε μας πλήγωσαν βαθιά. Ενώ θα περιμέναμε ότι μεγαλώνοντας θα βρίσκαμε τη δική μας φωνή, θα χτίζαμε εκ νέου την ταυτότητα και την εικόνα μας με έναν τρόπο αυτοσυμπονετικό και λειτουργικό, παραμένουμε πιστοί με έναν τρόπο στις φωνές των σημαντικών μας άλλων. Σαν να είναι ύβρις να πετάξουμε από πάνω μας τις ταμπέλες που μας φόρεσαν, σαν να νιώθουμε ότι έτσι τιμάμε τους γονείς μας: αποδεικνύοντας τους ότι είχαν δίκιο, ότι πράγματι δεν τα καταφέρνουμε, κι ίσως ακόμα- ακόμα ότι τους έχουμε ακόμα ανάγκη να μας δείχνουν το δρόμο της ζωής.

Η ψυχή δεν υπακούει σε όρους λογικής. Η ψυχή δεν είναι αντικειμενική. Ούτε αναγνωρίζει ως χρήσιμο μόνο το υγιές και λειτουργικό. Έχει τη δική της λογική, τις δικές της λαχτάρες, τα δικά της θέλω. Η ψυχή, πάνω απ’ όλα, δεν αναγνωρίζει ως σημαντικό το ενδοψυχικό. Είναι εξ ενστίκτου σχεσιακή και διαπροσωπική. Ο άνθρωπος είναι κοινωνικό ον. Γεννιέται, ανασταίνεται και ανθίζει μέσα σε σχέσεις. Οι σχέσεις τον αρρωσταίνουν και οι σχέσεις τον γιατρεύουν.

Η ψυχή δεν αναγνωρίζει ηλικίες. Αν τραυματίστηκε ως παιδί, θα παραμείνει, σε ένα επίπεδο, παιδί. Ο νους του ενήλικα θα της δίνει εντολές λογικές, λειτουργικές, «θεραπευτικές», αλλά αυτή είναι ανήμπορη να της ακούσει γιατί είναι ακόμα παιδί. Η ψυχή δεν αναγνωρίζει τη θυσία ως πρόβλημα αν ο στόχος είναι η αποδοχή του άλλου. Τολμά να παραμελήσει τις ανάγκες για αυτοπραγμάτωση προκειμένου να επιτύχει τη χαρά της σύνδεσης. Ένα παιδί ζητά αγάπη και αποδοχή. Αυτά ζητά η τραυματισμένη ψυχή μας. Πρώτα και πάνω απ’ όλα.

Για να κερδίσουμε την αποδοχή και την αγάπη, από βρέφη ακόμα, εφευρίσκουμε διάφορους τρόπους, φοράμε διάφορα κουστούμια ρόλων και πειραματιζόμαστε. Άλλος κάνει τον ήρωα και τα καταφέρνει με ό,τι καταπιάνεται για να κάνει τους γονείς περήφανους. Άλλος παίζει τον σωτήρα και το καλό παιδί για να κερδίσει την συμπάθεια και την αγάπη. Άλλος δοκίμασε αυτούς τους τρόπους και δε τα κατάφερε και αποφάσισε να προσποιηθεί ότι δεν τον ενδιαφέρει η αποδοχή, παίζοντας τον ρόλο του μαύρου πρόβατου ώστε να σιγουρευτεί ότι αφού είναι δύσκολος, αν κάποιος τύχει και τον αγαπήσει θα είναι σίγουρα αληθινό και δε θα ξαναπληγωθεί.

Η θεραπευτική εργασία, από συστημική σκοπιά, περιλαμβάνει σε μικρό ή μεγάλο βαθμό, την αναγνώριση της ανάγκης για ανοίκειν καταρχάς, κι έπειτα την κατανόηση των μοτίβων και ρόλων αλληλεπίδρασης που έχουμε υιοθετήσει για την ικανοποίηση αυτής της λαχτάρας.

Η απαλλαγή από δυσλειτουργικά μοτίβα σχετίζεσθαι είναι ο θεραπευτικός στόχος, αλλά ο δρόμος προς αυτόν οφείλει να είναι αργός, απαλός και με σεβασμό. Το εσωτερικό μας παιδί, το τραυματισμένο κομμάτι της ψυχής μας, έχει άλλους ρυθμούς κι άλλες αντοχές από ότι ο λογικός, ενήλικος νους. Χρειάζεται να μάθει τη συγχώρεση και την αυτοσυγχώρεση, τη συμπόνοια και την αυτοσυμπόνια, την εμπιστοσύνη και την ασφάλεια για να γαληνέψει και να ησυχάσει. Και ως αιώνιο παιδί, ως άλλος Πίτερ Παν, δε βιάζεται να μεγαλώσει. Απολαμβάνει τα παραμύθια, το παιχνίδι και τη μη ανάληψη ευθύνης. Και ποιος την αδικεί;

Χανιά, 11/10/2021

Νικολέτα Μπουλταδάκη

 

πικασο-γυναίκες

Γιατί οι σχέσεις τελειώνουν άδοξα; Συστημικές υποθέσεις.

Οι σχέσεις δεν είναι ένα ακαθόριστο, χαοτικό συνονθύλευμα δυνάμεων. Δεν είναι η τύχη, ο χρόνος, η χημεία ή η αγάπη που τις συντηρεί. Δεν είναι η διαφωνία χαρακτήρων – αν υπάρχει χαρακτήρας- που τις τερματίζει. Η τυχαιότητα βοηθά στη γνωριμία. Η ανάγκη για σχετίζεσθαι είναι που συνήθως τις συντηρεί στο χρόνο. Για να είναι, όμως, οι σχέσεις καλές, λειτουργικές, άνετες, πηγές χαράς προϋποθέτουν την ύπαρξη βασικών αρχών.

Ο Αυστριακός βιολόγος Ludwig von Bertalanffy μας έδωσε δώρο τη Γενική Θεωρία των  Συστημάτων. Σύμφωνα με αυτήν, όλα τα έμβια συστήματα διέπονται από τους ίδιους κανόνες. Η αρμονία και η ισορροπία στη φύση δεν είναι αποτέλεσμα τυχαιότητας. Τα πάντα εν σοφία εποίησε. Αρχές όπως η ομοιόσταση, η μορφογένεση, η νεγκετροπία, η εντροπία, ο ισομορφισμός, η ισοτέλεια είναι αυτές που κρατάνε τα συστήματα λειτουργικά και ζωντανά. Τη Γενική θεωρία των συστημάτων εμπλούτισε ο ανθρωπολόγος, εθνολόγος, ερευνητής Gregory Bateson με την Κυβερνητική θεωρία και προσέφερε στην ψυχιατρική ένα σαφές πλαίσιο κανόνων και αρχών που καθορίζουν τις ανθρώπινες σχέσεις. Η συστημική επιστήμη και θεραπεία έπαιρνε σάρκα και οστά.

Πριν την ανάπτυξη της συστημικής θεραπείας, μελετούσαμε τη συμπεριφορά και τη συμπτωματολογία του ανθρώπου εστιασμένοι σε ένα ατομικό, ενδοψυχικό  πλαίσιο με ιδιοσυγκρασιακά χαρακτηριστικά και σημαντικά σημεία καμπής στην αναπτυξιακή του ιστορία. Η θεραπεία εστιάζονταν στην εξυγίανση ενός «χαλασμένου» εγώ, μιας αντιστροφής τραυματικών, παθογενών εμπειριών και στην απόκτηση της ιδεατής αυτοπραγμάτωσης.

Οι συστημικοί ήρθαν και είπαν: οι άνθρωποι καθορίζονται από τις σχέσεις τους. Από τις αλληλεπιδράσεις τους. Τα συστήματα στα οποία ζουν είναι υπεύθυνα για την ευζωία ή για την παθολογία τους. Το πώς σχετίζομαι, με απλά λόγια, τα μοτίβα αλληλεπιδράσεων μου, η αίσθηση αυτονομίας και συμπόρευσης που έχω, και η αφήγηση μου για όλα αυτά, μετέπειτα, είναι υπεύθυνα για το αν είμαι καλά ή όχι. Η προσωπικότητα, η πρώιμη ανατροφή, τα βιώματα μου ως υπεύθυνα για τη ψυχολογική μου υγεία μοιάζουν για εύκολες γραμμικές, τελολογικές ερμηνείες για το ποιος είμαι και γιατί είμαι, όπως είμαι. Τα καλά νέα είναι ότι υπάρχει «εγχειρίδιο» για το πώς να σχετίζομαι καλά.

Προσωπικά, θεωρώ ότι η πιο βασική αρχή για να μπορέσουν οι σχέσεις να είναι ισορροπημένες και υγιείς, είναι η Ισοτιμία. Ισοτιμία σημαίνει, έχουμε τον ίδιο βαθμό εξουσίας ο ένας απέναντι στον άλλο. Βρισκόμαστε στο ίδιο επίπεδο και η σχέση μας περιβάλλεται από αυτό που ο Don Jackson έλεγε «quid pro quo», σε απλά ελληνικά ό,τι δίνεις, παίρνεις. Η αρχή της Ισοτιμίας, προφανώς δεν αφορά σχέσεις που η ιεραρχία και η ανάγκη για εξουσία, για ανάληψη ευθύνης είναι προφανής. Με τους γονείς μου, για παράδειγμα,  δεν έχω ισοτιμία. Έχουν την ευθύνη μου και άρα έχουν την εξουσία. Είναι ιεραρχικά ανώτεροι από εμένα στην κλίμακα. Με φροντίζουν, με στηρίζουν, με αναθρέφουν. Δεν μπορώ να δώσω ό,τι μου δίνουν.  Η ισοτιμία αφορά τις φιλικές, τις ερωτικές και τις συνεργατικές σχέσεις. Όπου στεκόμαστε με τον άλλο στο ίδιο επίπεδο. Κοιταζόμαστε πρόσωπο με πρόσωπο.

Ας εστιάσουμε στις φιλικές σχέσεις. Τα πράγματα θα έπρεπε να είναι απλά. Περνάμε χρόνο μαζί, μοιραζόμαστε στιγμές, χαρές και βάσανα και με το πέρασμα του χρόνου, ο βαθμός οικειότητας μας συνδέει και μας κάνει να συμπορευόμαστε, να μοιραζόμαστε τις ζωές μας. Η ύπαρξη του φίλου μας στη ζωή μας, μας δίνει την αίσθηση της ασφάλειας, της συνύπαρξης μας κάνει να νιώθουμε αγαπητοί και διώχνει μακριά τον υπαρξιακό τρόμο της μοναξιάς. Έχουμε κάθε λόγο να αισθανόμαστε τυχεροί. Και αφηνόμαστε. Και γινόμαστε ολοένα και περισσότερο «ο εαυτός μας». Και βγαίνουν στην επιφάνεια τα μοτίβα αλληλεπίδρασής μας. Ο τρόπος, δηλαδή που έχουμε μάθει να σχετιζόμαστε, ο οποίος είναι πυρηνικός και είναι ίδιος σε όλα τα είδη σχέσεων μας.  Οι απαιτήσεις μας, η αίσθηση χρέους μας, οι βαθιές πληγές μας, οι λαχτάρες μας. Και οι σχέσεις γίνονται ευάλωτες. Και σταματάνε να είναι δεδομένες. Και χρειάζονται διαπραγμάτευση και δουλειά.

Εκεί έρχεται η αρχή της Ισοτιμίας να δώσει απαντήσεις, τις περισσότερες φορές. Η σχέση είναι πραγματικά ισότιμή; Υπάρχει ανταλλαγή φροντίδας και νοιαξίματος με τον ίδιο τρόπο; Μήπως ο ένας έχει αναλάβει το ρόλο του Σωτήρα, του δυνατού κι ο άλλος απολαμβάνει τη φροντίδα και την προστασία; Μήπως ο ένας απολαμβάνει πολύ να συντρέχει, να είναι αρωγός, αλλά δεν ξέρει και δε ζητά ποτέ βοήθεια; Μήπως ο άλλος συνήθως είναι αυτός που έχει προβλήματα, που έχει μάθει να ακουμπά στον ώμο σου για φροντίδα, αλλά οι δικοί του ώμοι είναι αδύναμοι και εύθραυστοι; Το σενάριο που φαίνεται να μας έρχεται στο μυαλό, ως πιθανή εξέλιξη μιας τέτοιας σχέσης είναι ότι ο Σωτήρας κάποτε θα κουραστεί να δίνει και θα ζητήσει να πάρει από αυτόν  που – έχει ο ίδιος εκπαιδεύσει – μόνο να δέχεται. Θα νιώσει ότι ο άλλος είναι αχάριστος, αγνώμονας και  ανεπαρκής και θα κηρύξει λογύδρια αδικίας και θυσίας. Συνήθως, όμως στη ζωή τα πράγματα δε γίνονται έτσι. Ο Σωτήρας, έχει πλήρη συνείδησή για το ρόλο του. Ξέρει ότι είναι πιο δυνατός και παίρνει αυτοεκτίμηση από αυτή του θέση. Ο ίδιος, άλλωστε δεν έχει μάθει να ζητά. Δε ξέρει πώς είναι να βρίσκεσαι σε θέση μη ισχύος. Η σχέση με τον Σωζόμενο, με αυτόν που εξυπηρετεί, συμπληρωματικά το ρόλο του τον κρατά ασφαλή. Ο Σωζόμενος είναι αυτός που αντιδρά στη ζωή. Είναι αυτός που κάποτε νιώθει στο πετσί του αυτή την ανισότητα, νιώθει ότι ο Σωτήρας δε θα έρθει ποτέ στη θέση του, δε θα «πέσει» στο ίδιο επίπεδο με αυτόν και εκρήγνυται. Διαμαρτύρεται. Με μια ασήμαντη αφορμή, παίρνει των ομματιών του και αποχωρεί. Είναι ωραίο να φροντίζεσαι, είναι ευχάριστο να νιώθεις ασφαλής, αλλά είναι αβάσταχτο να νιώθεις υποδεέστερος, μικρότερος, αδύναμος. Και αυτό είναι, στο κάτω- κάτω- υγιές.

Η εμπειρία λέει ότι οι περισσότερες φιλικές σχέσεις, τελειώνουν εξαιτίας της έλλειψης Ισοτιμίας. Οι σχέσεις είναι συμπληρωματικές. Θύμα χωρίς Θύτη δεν υπάρχει, Θύτης χωρίς Θύμα δεν υπάρχει. Δυνατός, χωρίς Αδύναμο, και Αδύναμος χωρίς Δυνατό. Όταν είμαστε μόνοι, η ανάγκη για επιβίωση παραμερίζει τους ρόλους που έχουμε μάθει να παίζουμε. Οι ρόλοι, τα μοτίβα αλληλεπίδρασής μας, στην πραγματικότητα, παίρνουν τα ινία σε κάθε περίσταση συσχέτισης. Είναι μαθημένες φόρμες επιβίωσης από την οικογένεια μας. Μπορεί να τους κουβαλάμε από γενεές σε γενεές. Τους υιοθετήσαμε για να επιβιώσουμε κάποτε, αλλά τις περισσότερες φορές στην ενήλικη ζωή δεν είναι παρά μόνο εμπόδια. Ο καλός ηθοποιός παίζει καλά όλους τους ρόλους. Το ίδιο συμβαίνει και με τους ανθρώπους. Ο καλός θεραπευόμενος συνειδητοποιεί, αγκαλιάζει και εναλλάσσει τους ρόλους του, αναζητώντας την ιδεατή επίτευξη συσχέτισης χωρίς μάσκες, μακιγιάζ, κουστούμια και προκαθορισμένες ατάκες. Την αυθεντική συνύπαρξη. Την Ένωση.

Η οικογένεια είναι ένα σύστημα στο οποίο κάθε μέλος του συστήματος, με τη σειρά λέει τα λόγια που του αντιστοιχούν, παίρνει τη θέση που του αντιστοιχεί, και παίζει τον ρόλο που του έχει ανατεθεί στο οικογενειακό δράμα καθώς επαναλαμβάνεται ώρα με την ώρα και μέρα με τη μέρα […] Τα μέλη της οικογένειας που μπορούν να γίνουν συνειδητά στη γνώση των ρόλων τους μπορούν να επιφέρουν προβλέψιμη αλλαγή στα μοτίβα δράσης-συμπεριφοράς των άλλων. Murray Bowen

 

Χανιά, 1 Οκτώβρη 2021

Νικολέτα Μπουλταδάκη

Συνοπτικό ημερολόγιο μιας τυχαίας γυναίκας

Από μικρή μου άρεσε να μαζεύω παπαρούνες. Το χωριό μου, μέχρι πριν λίγα χρόνια ήταν παράδεισος για ανεμώνες, για μανουσάκια, για βοτάνια. Ένα συγκεκριμένο χωράφι ήταν πάντα γεμάτο με κόκκινες, μεγάλες ανεμώνες. Αλλά η μητέρα μου δεν μ’ άφηνε να πλησιάζω εκεί.  Ήταν στοιχειωμένο! Από  μια κοπέλα από το χωριό που βιάστηκε από έναν συγγενή της. Όταν ο πατέρας της το έμαθε την πέταξε ζωντανή να την φάνε τα γουρούνια. Και καμιά φορά, λέει το χωριό, ακούγονται οι κραυγές της.

Τέτοιες ιστορίες με ανέθρεψαν. Τέτοιες ιστορίες με γαλούχησαν για το ποια είναι η θέση μου ως γυναίκα. Μεγάλωσα με αίσθημα ντροπής για την σεξουαλική μου ταυτότητα. Πριν κατανοήσω την ανθρώπινη μου υπόσταση, ήξερα ότι από θέση και από φύση φταίω. Όταν γεννήθηκα, η μητέρα μου λιποθύμησε όταν είδε ότι ήμουν κορίτσι. Πίστευε ότι δεν θα με ήθελε ο πατέρας μου. Ίσως για αυτό να μου έδωσαν και το όνομα του. Για να τον καλοπιάσουν. Μεγάλωσα γυναίκα, αλλά πάλευα να είμαι και αντράκι. Κοντά μαλλιά και παντελόνια. Άθληση και αγορίστικα παιχνίδια. Σαν να είχα πάρει μια ασυνείδητη εντολή ότι για να είμαι αποδεκτή, πρέπει να είμαι και άντρας. Στην εφηβεία η φύση φώναζε και απαιτούσε να τιμηθεί. Η ντροπή μεγάλωνε. Η έμμηνος ρύση, η αύξηση στήθους, η τριχοφυΐα, ήρθαν για να ξεσκεπάσουν κάθε μάσκα αγοροκόριτσου. Τα μαλλιά μάκραιναν, τα παντελόνια έγιναν φουστάνια και τα ποδόσφαιρα, παιχνίδια με κούκλες.

Αυτή ήταν η πρώτη μου συνάντηση με τον έφηβο εαυτό μου. Θύμωνα με κάθε νέα σωματική αλλαγή που με έκανε πιο πολύ γυναίκα. Και φοβόμουν. Η πρώτη μου περίοδος κράτησε έναν μήνα. Έναν μήνα με πόνο.  Ήρθε και επικάθισε πάνω στις ενοχές για τη φύση μου, ως τιμωρία. Ο τρόμος από το πονηρό βλέμμα των αντρών εγκαταστάθηκε για πάντα. Το βλέμμα που κάποτε ακολουθούσαν λέξεις χυδαίες, που κάποτε γινόταν και ανοικειοθελές άγγιγμα. Το βλέμμα της αντρικής κυριαρχίας.

Την περίοδο της κατάθλιψης, που κράτησε τουλάχιστον 3-4 χρόνια, διαδέχθηκε μια φάση υπεραντίδρασης και υπερσεξουαλικότητας. Κοντές φούστες, διαφάνειες, κόκκινα βαμμένα χείλια, ανάγκη για πρόκληση και απελευθέρωση. Στα 16 τέτοιες απόπειρες είναι επικίνδυνες και ήμουν πολύ τυχερή που δεν έγιναν μοιραίες. Αυτό που ένιωθα για τον εαυτό μου αγκαλιάστηκε από την grunge μουσική, και τη δόξα της εναλλακτικής ροκ σκηνής της δεκαετίας του ’90. Έβγαζα τη γλώσσα στην παραδοσιακή θέση και εικόνα της γυναίκας και έφτυνα τα στερεότυπα της σεμνής κορασίδας. Αλλά, φευ, η κατάθλιψη και οι ενοχές δεν ησύχαζαν. Όταν ο σύντροφος μου, που στα μάτια μου ήταν ο φύλακας άγγελός μου, με χτύπησε, έπειτα από έναν καυγά, έκανα απόπειρα αυτοκτονίας. Αν ούτε αυτός με αγαπά, δεν αξίζω να ζω. Ευτυχώς επέζησα.

Πήγα πανεπιστήμιο σε μία χώρα, σε μία πόλη με όλες τις φυλές. Στο αμφιθέατρο καθόμουν δίπλα σε κορίτσια με μπούργκες, σε αγόρια με φούστες, σε ανθρώπους με μπίντι στο μέτωπό τους, σε ξεχασμένα πανκιά, σε επίδοξα spice girls. Η διαμονή μου στην Αγγλία με καθησύχασε. Άνοιξε τη ψυχή μου σε νέες ιδέες, σε άλλες κουλτούρες, με έφερε ένα βήμα πιο κοντά στην αποδοχή του εαυτού μου. Μέσα μου, όμως οι φωνές των γυναικών, γενεών αμέτρητων πριν από μένα στις Κρητικές μου ρίζες, γυναικών κακοποιημένων, βασανισμένων και υποτιμημένων φώναζαν ότι η δικιά μου η κουλτούρα είναι η σωστή. Πώς αλλιώς θα μπορούσε να ήταν; Αν δεν τις τιμούσα πώς θα αναπαυόταν η ψυχή τους;

Οι σπουδές τελείωσαν, επέστρεψα στο νησί περήφανη Κρητικοπούλα, αλλά διαφορετική. Αγγλία, ψυχολογία, επαφή με ψυχικά νοσούντες, με έκαναν πιο συμπονετική, όχι μόνο στους άλλους, αλλά και σε μένα. Και τότε άρχισε το ταξίδι της συστημικής εκπαίδευσης και ψυχοθεραπείας. Μου πήρε χρόνια να συγχωρέσω τον εαυτό μου και τους Άλλους μου. Και ακόμα περισσότερα να διώξω τις ενοχές μου. Η μάχη ήταν μεταξύ δύο πλευρών μου. Της πολιτισμικής μου ταυτότητας και του σκεπτόμενου νου μου. Ισότιμοι αντίπαλοι. Όποτε νικούσε η παλιά πλευρά, είχα κατάθλιψη – για την μοίρα που δεν ήθελα να αποδεχτώ. Όποτε νικούσε η νέα, είχα κρίση πανικού – για τον άγνωστο δρόμο που δε ξέρω να βαδίζω.

Η συστημική θεραπεία έφερε το τέλος του πολέμου. Είπε: δεν είναι καλύτερο το παλιό. Δεν είναι καλύτερο το καινούριο. Δεν είμαι ή το ένα ή το άλλο. Είμαι ΚΑΙ τα δυο. Κουβαλώ στο αίμα και στο σώμα μου τη μάνα, τις θειάδες , τις γιαγιάδες και τις προγονές μου που πάλευαν να επιβιώσουν σε μια αδυσώπητη πατριαρχία. Φέρω όμως μέσα μου και σπόρους ισότητας, ισοτιμίας και σεβασμού. Συνάντησα τις ψυχές αγαπημένων αντρών, συντρόφων και φίλων, που σέβονται, φροντίζουν και υπερασπίζουν τη γυναίκα. Που πασχίζουν να πετάξουν από πάνω τους τους δικούς τους πατριαρχικούς, μισογυνιστικούς ρόλους.

Έχει ξημερώσει μια καλύτερη εποχή για την ανθρωπότητα. Το φεμινιστικό κίνημα, οι ταξικοί αγώνες, η επιστημονική κυριαρχία και η διεύρυνση της παιδείας, έχουν οδηγήσει στην καλύτερη ως τώρα κοινωνική συγκυρία στον πλανήτη μας. Ο κόσμος δεν χειροτερεύει. Όσο η μόρφωση και η πληροφορία είναι προσβάσιμα σε όλους, τόσο η δύναμη των πολλών, το δίκιο του αδικημένου θα κερδίζουν μάχες.

Είναι όμορφο να συνειδητοποιείς ότι ζεις στην εποχή που μπορείς να πάρεις διαζύγιο, μπορείς να παντρευτείς ή να μην παντρευτείς όποιον θες, που γυναίκες και άντρες μορφώνονται και εργάζονται ως ίσοι προς ίσους. Τουλάχιστον έτσι λένε οι νόμοι. Τουλάχιστον σε αυτή τη χώρα. Τουλάχιστον οι υγιείς. Τουλάχιστον όσοι επιβιώνουν. Τουλάχιστον ΟΣΕΣ επιβιώνουν. Χρέος μου, και χρέος κάθε ευνοημένης γυναίκας και κάθε άντρα είναι να τιμήσουμε κάθε καταπιεσμένη, κακοποιημένη, φονευμένη γυναίκα και να εμποδίσουμε να προστεθούν και άλλες στη λίστα. Ας μιλήσουμε ανοιχτά: Ο σεξισμός οδηγεί στη γυναικοκτονία ( τα office δεν αναγνωρίζουν την λέξη εν τω μεταξύ) και όχι το πάθος. Ο σεξισμός οδηγεί στο βιασμό και όχι το προκλητικό ντύσιμο. Ο σεξισμός μας κάνει να ντρεπόμαστε για το φύλο μας. Ο σεξισμός μας καταδυναστεύει απ’ όταν ανοίγουμε τα μάτια μας. Απλά επειδή γεννηθήκαμε με αιδοίο.

Στην ψυχοθεραπεία λέμε ότι η θεραπεία επέρχεται όταν το άφατο, το ανείπωτο μπει σε λέξεις. Κάθε γυναίκα οφείλει να μιλήσει για τον δικό της αγώνα, για τη δική της εμπειρία πατριαρχίας. Και κάθε άντρας για τη δική του μάχη να πετάξει από πάνω του το ρούχο που του φόρεσαν. Να μιλήσουμε, να αφουγκραστούμε ο ένας την άλλη, η μία τον άλλον, όλ@ όλ@. Να πονέσουμε μαζί και να δώσουμε τα χέρια. Χέρια που θα γίνουν γροθιές. Γιατί ο δρόμος είναι μακρύς, γιατί ο πόλεμος μαίνεται. Και γιατί άλλη γυναικοκτονία δεν αντέχεται.

 

Νικολέτα Μπουλταδάκη

Χανιά, 20 Ιούλη 2021

η εποχή του θερισμού

Η εποχή του θερισμού

Το Καλοκαίρι δε σημαίνει μόνο χαλάρωση, ραστώνη κι ανεμελιά. Και οι διακοπές δεν είναι μόνο ξεκούραση, απόδραση και διασκέδαση. Το Θέρος φέρει μαζί του και το βάρος του θερισμού. Στη γη και στη ζωή ό,τι σπείρεις θα θερίσεις. Και το Καλοκαίρι, ακριβώς επειδή παρέχει τη διάθεση της μη κίνησης και της παύσης, κουβαλά την ευθύνη του απολογισμού.

Η ρουτίνα της καθημερινότητας, οι ρομποτικοί, καπιταλιστικοί ρυθμοί, οι εύκολες αποδράσεις μέσω αλκοόλ, ουσιών, εξαρτήσεων και οθονών αλλά και η μη πολυτέλεια θλίψης και πένθους εξυπηρετούν στο θόλωμα του καθρέφτη, στη μη ενδοσκόπηση. Η παύση, όμως, η βραδύτητα και οι ράθυμοι ρυθμοί μας αναγκάζουν να γυαλίσουμε τον καθρέφτη μας και να μας δούμε κατάματα.

Άλλωστε κάθε ευκαιρία για αργία συνοδεύεται από προσδοκίες για στιγμές ευτυχίας. Ξεκούραση, αυτοφροντίδα, σύνδεση με αγαπημένους, ταξίδι, διασκέδαση, πολυτέλεια. Και ομολογημένα ή μη, έρωτα. Πόσες επιθυμίες, πόσα όνειρα στοιβαγμένα σε ένα κομμάτι χρόνου, αναμένουν υλοποίηση! Πόσο στρες εσωτερικευμένο γεμίζει το σώμα, πόση αγωνία κρυμμένη πίσω από ελαφριά ρούχα, σανδάλια, γυαλιά ηλίου και χαμογελαστές σέλφις σε παραλίες.

«Άη Νικόλα, Βόηθα με! Κούνα κι εσύ τα χέρια σου!» λέμε στην Κρήτη. Να ονειρευόμαστε, ναι, να οραματιζόμαστε το ανέφικτο, ναι, αλλά να αγωνιζόμαστε ταυτόχρονα. Θερίζουμε ό,τι σπέρνουμε, σημαίνει ότι την ώρα της συγκομιδής αναλαμβάνουμε την ευθύνη των επιλογών μας. Για ό,τι επιλέξαμε να κάνουμε και για τη φροντίδα και τον κόπο που καταβάλαμε για την καρποφορία του. Μερικά φυτά, τα πετάς στη γη, φυτρώνουν, βλασταίνουν, ανθίζουν και καρποφορούν χωρίς κόπο, χωρίς φροντίδα. Αυτά είναι οι σπόροι επιβίωσης, τα αναγκαία για τη ζωή, η ανάσα μας που βγαίνει χωρίς τη συνειδητή μας προσπάθεια. Οι αυτόνομες μας λειτουργίες. Τα περισσότερα φυτά, τα πιο θρεπτικά, τα πιο νόστιμα, χρειάζονται παρουσία, σκάλισμα και ξεχορτάριασμα, λίπασμα και πότισμα και κλάδεμα. Αυτά είναι οι στόχοι, τα όνειρα, η πρόοδος, το μεγάλωμα, η αγάπη και η αυτοφροντίδα.

Στον κήπο της ζωής μας, οι σπόροι της επιβίωσης φυτεύονται με την πρώτη μας ανάσα. Η οικογένεια μας σπέρνει κι άλλους σπόρους για την ανατροφή μας. Τα πουλιά- οι άνθρωποι που απαντάμε, μας δίνουν τους δικούς τους. Τα ζιζάνια, οι πόνοι και οι αγωνίες της ζωής φυτρώνουν συνεχώς κι ας μη τα σπέρνουν. Ο ενήλικας έρχεται να φροντίσει και να διαμορφώσει τη δική του καλλιέργεια, τον δικό του ζωογόνο κήπο. Φέρει την ευθύνη να επιλέξει τι θα σπείρει και είναι υπεύθυνος να φροντίσει για την καρποφορία και το θερισμό του.

Η ζωή μας είναι σαν τον κήπο μας. Έχουμε να επιλέγουμε κάθε φορά αν θα τον αφήσουμε στο έλεος της φύσης και στον οίκτο της βροχής και των περαστικών σπόρων ή αν θα τον σπείρουμε με τροφή για το σώμα και την ψυχή, με ομορφιά λουλουδιών και με δύναμη και προστασία δέντρων. Τα ζιζάνια θα είναι πάντα εκεί, να μας θυμίζουν ότι σε κάθε ζωή, το άλγος είναι αναπόφευκτο και οι δυσκολίες είναι συνυφασμένες με την ύπαρξη. Αλλά τα επιδέξια χέρια ενός καλού γεωργού δεν σταματάνε να ξεριζώνουν τα παρείσακτα φυτά και να φυτεύουν στη θέση τους μυρωδάτα άνθη.

Αν το Χειμώνα δεν φρόντισες τον κήπο σου, η αναμονή του θέρους είναι ουτοπία. Αν θραφείς με εύγεστες στιγμές θα είναι μάλλον δανεικές από γενναιόδωρους κηπουρούς και περαστικούς φτερωτούς φίλους. Ακόμα κι έτσι, πεινασμένος και κουρασμένος, μην πέσεις σε μετάνοιες και αυτομομφές. Ο κήπος σου είναι εκεί και σε περιμένει. Άρχισε να τον οργώνεις και να τον ξεβοτανίζεις. Κοπίασε και ονειρέψου. Γίνε ο κηπουρός της ζωής σου και δρέψε τους καρπούς που μόνος σου καλλιεργείς από δω και πέρα. Άλλωστε το ακαλλιέργητο χώμα είναι πολλές φορές πιο θρεπτικό για ό,τι του σπείρεις.

Καλό Θέρος!

Χανιά, 7/7/2021

Νικολέτα Μπουλταδάκη

Virginia Satir

Οι 4 λαχτάρες της γιαγιάς Βιρτζίνια

 

Η Virginia Satir , διάσημη ψυχοθεραπεύτρια και συνδημιουργός της οικογενειακής ψυχοθεραπείας, στην μεταφορική απεικόνιση του ανθρώπινου ψυχισμού στο Ανθρώπινο Καλειδοσκόπιο αναφέρει ότι στο βάθος της ταυτότητας μας υπάρχει η αίσθηση του εαυτού -Εγώ Είμαι –  και ακολουθείται από τις Λαχτάρες. Οι Λαχτάρες είναι πανανθρώπινες επομένως κάθε ανθρώπινο ον τις βιώνει και είναι αναπόσπαστο μέρος της ύπαρξης, της συμπεριφοράς και του ψυχικού κόσμου εν γένει. Η κάθε Λαχτάρα έχει συγκεκριμένη λειτουργία και σκοπό σε κάθε άνθρωπο και είναι αδύνατον να εξαλειφθούν από τη ζωή μας. Μπορούμε να τις αποδεχτούμε, να μάθουμε να τις διαχειριζόμαστε διαφορετικά, να κατασκευάζουμε νέους τρόπους έκφρασής τους, αλλά δεν μπορούμε να τις διαγράψουμε από τη ζωή μας.

Η πρώτη λαχτάρα είναι για Μητέρα, η δεύτερη για Πατέρα, η τρίτη είναι η λαχτάρα για εαυτοαγάπη και η τέταρτη για αδελφή ψυχή. Μια μάνα να μας φροντίσει και να μας αγαπήσει άνευ όρων. Έναν πατερά να μας προστατέψει και να στέκεται δίπλα μας σε κάθε δυσκολία. Αποδοχή και αγάπη του εαυτού μας όπως είναι, αυτοεκτίμηση και αυτοσυμπόνια. Και έπειτα έναν σύντροφο να γιορτάσουμε την ύπαρξή μας μαζί του, να διαχυθούμε και να συγχωνευθούμε.

Οι λαχτάρες βρίσκονται στο βαθύτερο μέρος του ψυχισμού. Είναι αυτές που ουσιαστικά κρύβονται πίσω από τα συναισθήματά μας τους στόχους, τις συμπεριφορές μας τα συμπτώματα και τις οδύνες μας. Κατοικούν στο πιο απόκρυφο μας κομμάτι και ενώ τόσο μας καθορίζουν, μπορεί και να περάσουμε όλη μας τη ζωή αγνοώντας τες. Εφόσον τις κάνουμε ορατές, εφόσον τις αποδεχτούμε, το μονοπάτι της ζωής μας φωτίζεται από θάρρος και αυτοεκτίμηση. Αντίθετα, αν τις αρνηθούμε, τις αγνοήσουμε, ή τις απωθήσουμε αδειάζουμε το βίο μας από την ίδια μας την ουσία.

Μελετώντας τις λαχτάρες, νομίζω ότι η Σατίρ δεν τις παρουσίασε τυχαία με αυτή την σειρά. Η λαχτάρα για τη μάνα είναι μάλλον είναι μάλλον η πιο ισχυρή μας ανάγκη. Η μάνα που αγαπά, η μάνα που φροντίζει, η μάνα που θηλάζει, που νοιάζεται, που αγωνιά για εμένα, που με καμαρώνει και που με μεγαλώνει. Η μάνα που είναι εκεί για πάντα, η μάνα που ό,τι κι αν κάνω, ό,τι κι αν μου συμβεί θα με αποδεχτεί και θα με αγαπά. Η μάνα που θυσιάζει τις ανάγκες της, η μάνα που θρηνεί, όταν πονώ και που λάμπει, όταν γελώ. Η Μάνα. Όχι απαραίτητα η αληθινή, η σάρκινη, η γεννήτοράς μου. Η ιδανική Μάνα. Γιατί αλλιώς πώς θα αντέξουμε την αβάσταχτη παραδοξότητα της ύπαρξης; Ποιός διαστρεμμένος και άκαρδος θεός μας φέρνει στον κόσμο, χωρίς να μπορέσουμε να νιώσουμε ότι αξίζουμε την αγάπη;

Μεγάλος ο αγώνας μας και μεγαλύτερος ο πόνος μας κάθε φορά που αυτή η ψευδαίσθηση, αυτό το ιδανικό καταρρέει. Κάθε φορά που η μάνα δε στέκεται σαν ιδανική μάνα. Κάθε φορά που είναι απλώς άνθρωπος – πληγωμένη και η ίδια, αποκαρδιωμένη, θυμωμένη, απόμακρη. Χρόνια παράπονα και χρόνια ψυχοθεραπείας για να αποδεχτούμε το αυτονόητο: η μάνα μας είναι άνθρωπος, όπως κι εμείς. Κι ακόμα κι αν το δεχτούμε, δε παύουμε να το λαχταράμε, γιατί από εκεί αντλούμε κάθε αίσθηση αυταξίας, το ίδιο το νόημα της ύπαρξής μας.

Κι όταν έχουμε αποδεχτεί ότι έχει νόημα αυτή η ζωή, ότι μπορούμε να αγαπηθούμε, μπορούμε να συνδεθούμε, αναζητάμε τον προσωπικό μας δρόμο κι αναζητούμε την ασφάλεια. Κι εκεί έρχεται η λαχτάρα για Πατέρα. Πατέρα προστάτη, πατέρα βράχο, πατέρα καθοδηγητή, πατέρα δίκαιο, ισχυρό, σοφό, παντοδύναμο και αήττητο. Γυρεύουμε την αίσθηση του ότι κι αν μας συμβεί, αυτός ο μικρός θεός θα είναι πάντα εκεί για να μας σώσει, για να μας συντρέξει, για να «καθαρίσει» για εμάς. Πολεμάμε να κερδίσουμε την εκτίμηση του και την περηφάνια του για εμάς. Διψάμε για το «μπράβο» του και λαχταράμε το βλέμμα της αποδοχής του.

Κι ας έχουμε έναν πατέρα ευάλωτο αδύναμο, απόμακρο, κουρασμένο, απογοητευμένο, εξακολουθούμε να φαντασιωνόμαστε ότι κάποιος άλλος, κάπως αλλιώς είναι. Αν η μητέρα δίνει το νόημα στην ύπαρξή μας, ο πατέρας εμπνέει τον σκοπό της. Ό,τι κι αν κάνουμε, όσο κι αν παλεύουμε, το δικό του χαμόγελο αναζητάμε πίσω από κάθε μας επιτυχία. Μέχρι και τότε να συνειδητοποιήσουμε ότι θεοί δεν υπάρχουν. Μόνο άνθρωποι που παλεύουν. Και συνεχίζουμε το δρόμο μας, με την επίγνωση πια ότι η ασφάλεια είναι μια ψευδαίσθηση, μια κατασκευή για να αναπνέουμε χωρίς τρόμο.

Και τότε μόνο, απαλλαγμένοι από τις φτερούγες της Μαμάς και του Μπαμπά μπορούμε και πρέπει να στραφούμε στις δικές μας, εσωτερικές, γονεϊκές πλευρές. Να ανακαλύψουμε και να αναδείξουμε τα δικά μας εσωτερικά βλέμματα αυταξίας και αυτοεκτίμησης. Να μας αγαπήσουμε και να μας φροντίσουμε. Να μας καθοδηγήσουμε και να μας προστατέψουμε. Να μας αποδεχτούμε και να μάθουμε να μας φροντίζουμε. Να μας αγκαλιάζουμε και να μας νταντεύουμε. Γιατί ιδανικοί γονείς δεν υπάρχουν. Και να υπήρχαν δεν μπορούν να είναι πάντα εκεί.

Κι αν το καταφέρουμε αυτό, συμβαίνει κάτι μαγικό. Αυτοαποδοχή σημαίνει αποδοχή της ανθρωπιάς μας. Αποδοχή της ευαλωτότητας μου, αποδοχή του γεγονότος ότι δεν είμαι θεός, δεν είμαι τέλειος, δεν είμαι ικανός για τα πάντα, δεν μπορώ πάντα να τα διαχειρίζομαι όλα, και δεν είμαι φτιαγμένος για να είμαι ατρόμητος, κι άρα ούτε και μόνος. Και εκείνη τη μαγική στιγμή αγαπάω ξανά τους γονείς μου. Τους αγαπάω αλλιώς. Με το βλέμμα του ενήλικα, κι όχι του παραπονιάρικου παιδιού. Πρέπει να συμπονέσω και να συγχωρήσω τον εαυτό μου που δεν είναι ιδανικός για να πλησιάσω τη ψυχή των γονιών μου. Πώς άλλωστε μπορεί να γίνει αλλιώς;

Και τότε, ίσως μόνο τότε, μου γεννιέται η λαχτάρα για την αδελφή ψυχή. Όχι για έναν σύντροφο, όχι για έναν συνοδοιπόρο, όχι για έναν άνθρωπο στο πλάι μου. Αλλά για τον άνθρωπο αυτό που θα με νοιώσει, που θα με αγαπήσει, που δε θα φοβηθεί να αφεθεί σε έμενα και που θα αντέξει και θα θελήσει το δικό άφημα σε αυτόν.  Λαχτάρα κι αυτή. Ψευδαίσθηση και αυτή. Αλλά κι αυτή εξίσου ιερή. Ποια άλλη ψευδαίσθηση νικά τον υπαρξιακό τρόμο της μοναξιάς; Με όσο κόσμο κι αν βρισκόμαστε, ξέρουμε πάντα ότι είμαστε μόνοι. Και μόνοι θα πεθάνουμε. Η ιερή τρέλα του έρωτα, η αναβίωση του Πλατωνικού μύθου του ερμαφρόδιτου όντος, της αδελφής ψυχής, είναι το μόνο αντίδοτο στην απελπισία της μοναξιάς.

Κι ακόμα κι αν ξέρουμε λογικά και κυνικά ότι είναι ένα παραμύθι, ίσως η γνώση αυτή και μόνο, ότι δηλαδή είναι παραμύθι, να φτάνει. Όχι για να μην αναζητήσουμε την αδελφή μας ψυχή. Αλλά για να μην απογοητευτούμε όταν ανακαλύψουμε ότι και αυτή η θεότητα, τελικά έκρυβε από κάτω έναν άνθρωπο. Με σάρκα, με οστά, με λαχτάρες και ευκαιρία στο όνειρο, όπως ακριβώς κι εμείς.

 

Νικολέτα Μπουλταδάκη

Χανιά, 15 Ιουνίου 2021

 

 

 

 

 

καλα παιδια

Τα καλά παιδιά πάνε στον Παράδεισο

Τα καλά παιδιά πάνε στον παράδεισο.

Πολύ συχνά μιλάμε στη ψυχοθεραπεία για τους ρόλους που παίρνουμε στα διάφορα σχεσιακά πλαίσια που κινούμαστε. Μιλάμε για Σωτήρες, Ήρωες, Αποδιοπομπαίους τράγους, Κλόουν, Χαμένα παιδιά. Μιλάμε για θύτες και θύματα κι έπειτα μιλάμε για την κυκλικότητα και τη συμπληρωματικότητα των ρόλων. Δεν υφίσταται θύτης χωρίς θύμα, δεν υπάρχει σωτήρας αν δεν υπάρχει κάποιος που θέλει να σωθεί. Φτάνουμε, μάλιστα, στο τολμηρό συμπέρασμα ότι η ανάγκη μου να παίξω έναν συγκεκριμένο ρόλο, κατασκευάζει τον συμπληρωματικό του. Θέλω, για παράδειγμα, να παίξω το θύμα, επομένως όπου στέκομαι θα γεννώ θύτες.

Πολύ σπουδαίο πράγμα οι ρόλοι. Μας φοριούνται όταν είμαστε πολλοί μικροί, όχι ως στολές αποκριάτικες, αλλά μάλλον ως πέπλα ιερά επιβίωσης. Παίρνουμε τους ρόλους μας για να επιβιώσουμε σε ένα δυσλειτουργικό σύστημα. Κι αυτό είναι αναγκαίο καλό. Το πρόβλημα εμφανίζεται, όταν εξομοιωνόμαστε τόσο με το ρόλο που κάποτε μας χρησίμευε, και δε ξέρουμε πια πώς να τον αποχωριστούμε. Τότε, αυτό που κάποτε ήταν εργαλείο, μετατρέπεται σε αυτοκαταστροφικό όπλο.

Η εμπειρία μου δείχνει ότι ο πιο δύσκολα αφαιρούμενος ρόλος είναι αυτός του καλού παιδιού. Θα έλεγα ότι ο ρόλος αυτός μοιάζει με μια μεγάλη ομπρέλα που εμπεριέχει πολλούς άλλους μικρούς ρόλους, όπως του σωτήρα ή του θύματος. Μια ομπρέλα που ανοίγει, χωρίς να βρέχει, χωρίς να έχει ήλιο. Μια ομπρέλα σε μια ξάστερη νύχτα. Άχρηστη.

Όλοι ξέρουν τι είναι το καλό παιδί. Αυτό που δε στενοχωρεί τους άλλους. Αυτό που είναι πάντα πρόθυμο, πάντα εξυπηρετικό, λέει πάντα ναι και φροντίζει να ικανοποιεί τις ανάγκες των άλλων γύρω του. Αγωνιά να κρατήσει το καλό του όνομα και υποφέρει αν κατά τύχη ή κατά ανείπωτη αδικία κάποιος του το αμαυρώσει. Έχει αναγάγει την αυτοταπείνωση σε τέχνη και πολλές φορές δεν αναγνωρίζει καν τις ανάγκες του. Μεταφράζει την ταπεινότητα και την αλληλεγγύη σε αυτομαστίγωμα και αυτοθυσία. Μπορεί να σου πει ότι ακολουθεί το λόγο του Θεού, ξεχνώντας ότι ο Χριστός είπε «Αγαπάτε αλλήλους ως εαυτόν» κι όχι περισσότερο από τον εαυτό. Καμιά φορά, έχω την εντύπωση ότι κοιτάζεται στον καθρέφτη, γυρεύοντας να βρει το φωτοστέφανό του.

Αχ, αυτά τα καλά παιδιά! Όλοι τα αγαπάνε. Είναι οι καλύτεροι φίλοι. Οι καλύτεροι συγγενείς. Οι καλύτεροι συνάδελφοι. Και, μεταξύ μας, οι καλύτεροι πελάτες των ψυχολόγων. Μπαίνουν για ψυχοθεραπεία μαραζωμένοι, εξαντλημένοι, αποκαρδιωμένοι. Ζητάνε στήριξη και υποστήριξη. Για το μαρτύριο που ζουν, για την αχαριστία και την αναισθησία των γύρω τους, για την δύναμη τους που τους εγκαταλείπει, για τα ασήκωτα βάρη που έχουν επωμιστεί. Παραδόξως, οι πιο τυχεροί είναι αυτοί που έχουν παραπεμφθεί από έναν γιατρό για ψυχοθεραπεία. Αυτοί που την αυτοθυσία δεν την έχουν ως μια θεωρητική, ουτοπική αξία, αλλά την έχουν κάνει πράξη. Το σώμα τους νοσεί, η ψυχή τους φωνάζει. Τυχεροί, γιατί αυτοί είναι πιο έτοιμοι να πετάξουν το ρόλο από πάνω τους καθώς πλέον αυτό το αστείο έχει μετατραπεί σε ζήτημα ζωής και θανάτου.

Από θεολογική άποψη ίσως αυτή η ανάγκη να είμαι οσιομάρτυρας, θεωρείται ύβρις. Playing God λένε οι Αμερικάνοι. Από ψυχολογική άποψη μπορεί να θεωρηθεί πολλά. Η πηγή της συμπεριφοράς και η διάγνωση της, όμως είναι δευτερεύοντα ζητήματα. Το πρωτεύον είναι η ανάκτηση του συμπαγούς εαυτού, απογυμνωμένου από μάσκες και φορεσιές, απογυμνωμένου από ρόλους. Γιατί, μόνο ο συμπαγής, ελεύθερος εαυτός, μπορεί να είναι υγιής. Και για να τον γνωρίσω πρέπει να τον απαλλάξω από ό,τι του χω φορέσει. Όμορφό ή άσχημο, καλό ή κακό. Πρέπει να τον απογυμνώσω, και μετά να τον αγκαλιάσω και να τον φροντίσω. Κι όταν το επιτύχω, θα μπορέσω να αγκαλιάσω και τους άλλους γύρω μου, αυθεντικά, ήσυχα, ελευθέρια. Αν δεν αγαπώ τον εαυτό μου, δεν μπορώ να αγαπώ κανέναν. Κι αν δεν φροντίσω τον εαυτό μου, σε κανέναν δεν μπορώ να μια πραγματικά αρωγός. Και κανένας άνθρωπος μισός, κανένας που θυσιάζει τον εαυτό του, δεν μπορεί να είναι χρήσιμος. Και μεταξύ μας, ούτε ερωτεύσιμος.

Ο δρόμος προς την εαυτοαγάπη και τον αυτοσεβασμό, στη συστημική θεραπεία περνάει μέσα από τα όρια. Τα όρια καθορίζουν την υγιή απόσταση και την υγιή εγγύτητα. Τα όρια τελικά φέρνουν την υγεία. Τα όρια συνδέουν. Δεν απομακρύνουν, δεν καταστρέφουν, όπως οι πολλοί φοβούνται. Γιατί μόνο μέσα στα όρια μπορεί να υπάρχει ασφάλεια. Και η ασφάλεια είναι μαζί με τη τροφή η βασικότερη ανάγκη.*

Χανιά, 7/5/2021
Νικολέτα Νεκταρία Μπουλταδάκη

ναι χωρις θυμο οχι χωρις ενοχες

Ναι χωρίς θυμό, όχι χωρίς ενοχές

Κοινό μυστικό μεταξύ των θεραπευτών είναι ότι η ψυχοθεραπεία τελειώνει όταν καταφέρουμε στα επικοινωνιακά μας μοτίβα να λέμε ναι χωρίς να νιώθουμε θυμό, και να λέμε όχι χωρίς να νιώθουμε ενοχές. Οι ενοχές είναι μάλλον το πιο ανθεκτικό στη ζωή και στη ψυχοθεραπεία συναίσθημα. Είναι επίμονες, πανίσχυρες και πονηρές.


Οι αρχαίοι τις κατάτασσαν, άλλωστε, στην συνομοταξία των θεοτήτων, ονομάζοντας τις Ερινύες. Οι Ερινύες, κατά τον Ησίοδο, όταν ο Κρόνος ευνούχισε τον πατέρα του Ουρανό, γεννήθηκαν από το αίμα του προδομένου πατέρα. Όπως γίνεται και σ’ εμάς τους κοινούς θνητούς.

Πρωτοεισβάλλουν στη ψυχή μας, όταν οι γονείς μας φορτώνουν την απογοήτευσή τους από τις προσδοκίες που είχαν για μας. Από το αν φάγαμε όλο μας το φαγητό, μέχρι αν είμαστε καλά παιδιά και αν διαβάσαμε τα μαθήματά μας. Η λύπη κι ο θυμός τους αποδίδεται ευθέως και γραμμικά στη δική μας συμπεριφορά αφήνοντας μας την αίσθηση της παντοδυναμίας αφενός και των ενοχών από την άλλη.

Γίνεται να υπάρχει σχέση αλληλεξάρτησης χωρίς τα δύο αυτά συναισθήματα; Η επιβίωση ενός βρέφους είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τους τροφούς του. Ένα βρέφος δεν μπορεί να αντιληφθεί την ύπαρξή του ξέχωρα από αυτή του φροντιστή του. Το συναίσθημα και η συμπεριφορά του εξαρτάται άμεσα από τη σύνδεσή του με αυτόν.

Όταν πρωτοφύεται μέσα του το συναίσθημα των ενοχών, δεν μπορεί να είναι παρά αντανάκλαση του τρόμου εγκατάλειψης που στις πρώτες ηλικίες ισοδυναμεί με μη επιβίωση. Οι ενοχές έρχονται για να «διορθώσουν» μια διαρρηγμένη σχέση και να επαναφέρουν την συγχώνευση.

Και ενώ το βρέφος γίνεται παιδί και το παιδί έφηβός κι έπειτα ενήλικας, κι ενώ έχει μεσολαβήσει και αναπτυχθεί η αυτονομία, οι Ερινύες εξακολουθούν να είναι παρούσες. Όπως παρούσα είναι και η επιθυμία για συγχώνευση, συνεξάρτηση, συμπόρευση. Επιθυμία που έρχεται να καλύψει ο έρωτας και το όνειρο για εύρεση της αδελφής – ψυχής. Η Virginia Satir1 στο Ανθρώπινο καλειδοσκόπιο υποστηρίζει ότι 4 είναι οι βασικές μας λαχτάρες, οι οποίες είναι πανίσχυρες, πανανθρώπινες και βρίσκονται πίσω από κάθε μας ανάσα.

Μπορούμε να βοηθήσουμε το άτομο να τις δεχτεί, να τις διαχειριστεί διαφορετικά, να δημιουργήσει νέες μορφές έκφρασης, αλλά δεν μπορούμε να τις διαγράψουμε από τη ζωή του: Η πρώτη Λαχτάρα είναι για Μητέρα, η δεύτερη είναι η Λαχτάρα για Πατέρα, η τρίτη να Αγαπάμε τον εαυτό μας, και η τέταρτη να βρούμε την Αδελφή-ψυχή.

Και παρατηρούμε το εξής μαγικό: Οι λαχτάρες καθρεφτίζουν την διπολικότητα κι άρα ισορροπία στη ζωή μας: από τη μία μεριά έχουμε την ανάγκη για Συνεξάρτηση (μητέρα, πατέρας, έρωτας) και από την άλλη είναι η ανάγκη μας για Αυτονομία (εαυτοαγάπη).

Ο Homo Sapiens, η εξέλιξη του εξαφανισμένου Homo Erectus, προικίσθηκε με χαρακτηριστικά κοινωνικότητας για να επιβιώσει. Είμαστε φτιαγμένοι για να συνδεόμαστε, είμαστε φτιαγμένοι για να αγαπάμε. Όμως, επίσης είμαστε φτιαγμένοι να διακρίνουμε ενστικτωδώς ποιοί μας κάνουν καλό και ποιοι όχι. Κι αυτό το χαρακτηριστικό μας κατά τον Maturana2 είναι ο ορισμός της λογικής.

 

Το βρέφος, δεν αναγνωρίζει αν ο φροντιστής του είναι καλός. Αναγνωρίζει μόνο ότι τον έχει ανάγκη. Ο ενήλικας, ενώ μπορεί να αναγνωρίσει λογικά αν κάποιος του κάνει καλό, δεν μπορεί να αποκολληθεί ψυχικά αν έχει επιλέξει να συγχωνευτεί μαζί του. Η λαχτάρα για Συνεξάρτηση είναι ισχυρή και ταΐζεται από το μη ασφαλές στυλ σύνδεσης.

Αν μεγάλωσα με τρόπους που δεν μου παρείχαν βασική ασφάλεια, αν αγαπιόμουν υπό όρους, αν η δημιουργία ενοχών υπήρξε συνήθης παιδαγωγική μέθοδος στην ανατροφή μου, τότε δικαίως και διακαώς θα αναζητώ παντού την Μάνα, τον Πατέρα, την Αδελφή Ψυχή. Αν αυτές οι λαχτάρες δεν θεραπευτούν μέσα από τη ψυχοθεραπεία, δύσκολα θα ανθίσει η λαχτάρα για αγάπη του εαυτού.

Η Συνεξάρτηση και η Αυτονομία μοιάζουν με δύο δέντρα. Αν τα φυτέψουμε πολύ κοντά, δύο τινά θα συμβούν: ή θα πεθάνουν σύντομα και τα δύο επειδή δε θα μπορέσουν να ριζώσουν και να αναπτυχθούν ή το πιο ισχυρό θα ξεριζώσει το άλλο για να προχωρήσει μοναχικό το δρόμο του προς το φως. Αν, όμως τα φυτέψουμε σε μια υγιή κι ασφαλή απόσταση μεταξύ τους, θα μπορέσουν να αναπτυχθούν, να ανθοφορήσουν και να καρποφορήσουν και τα δυο.

Αυτή η απόσταση, στη θεραπευτική γλώσσα ονομάζεται οριοθέτηση. Αν δεν οριοθετηθώ από σένα, τελικά δε θα αναπτυχθώ. Βάζω όρια, δε σημαίνει σε εγκαταλείπω, ούτε προδίδω την ανάγκη μου να συμπορεύομαι. Βάζω όρια σημαίνω διεκδικώ το χώρο για να ανθίσουμε κι οι δυο. Δεν νιώθω υπεύθυνος για τα δικά σου συναισθήματα, ούτε για τον τρόμο σου εγκατάλειψης.

Νιώθω υπεύθυνος μόνο για να τιμήσω τον προορισμό μου, δηλαδή να ζήσω και να ανθίσω και να καρποφορήσω μέσα στον ζωτικό μου χώρο, που θα λέγε κι ο Lewin3. Μπορώ και λέω όχι, όταν παραβιάζεται ο χώρος μου, αυτός, και θα πω ναι μόνο όταν εξελίσσομαι καθώς συνυπάρχω μαζί σου.

Μόνο έτσι οι Ερινύες, γίνονται Ευμενίδες, μόνο έτσι έρχεται η Κάθαρση.

 

Νικολέτα Νεκταρία Μπουλταδάκη

Ψυχολόγος, Οικογενειακή Θεραπεύτρια


Βιβλιογραφία:

  1. Satir, V. (1988). The new peoplemaking. Palo Alto, CA: Science and Behavior Books.
  2. Humberto Maturana Romesín and Gerda Verden-Zöller (2008). The Origin of Humanness in The Biology of Love. Imprint Academic,USA
  3. Lewin, K., and Dorwin Cartwright (Ed.) (1951). Field theory in social science. New York: Harper.

Τα έμβια συστήματα διέπονται από ιδίους νόμους (Ή δυο μπουμπούκια κι ένας θεραπέυτης)

Σήμερα καθώς πότιζα στη σχολή παρατήρησα ότι άνθισε για πρώτη φορά η αγριοστεφανία μου.  Πριν 3 χρόνια, παρατήρησα έναν παράξενο θάμνο, που ο κορμός του στροβιλιζόταν γύρω από τον εαυτό του και αναρριχούνταν όπου έβρισκε διαθέσιμα κλαδιά από τα γειτονικά φυτά. Συνηθισμένη να ανακαλύπτω νέα είδη ζωής που μου κάνουν δώρο τα πετούμενα του ουρανού, δεν το έκοψα και ανάμενα με περιέργεια να δω τι φυτό  θα αναπτυχθεί. Σε μερικούς μήνες η είσοδος του σπιτιού μου λουζόταν από αυτά τα ξεχωριστά άνθη.

 

Πριν δύο χρόνια ξερίζωσα τρία νέα βλαστάρια, αποτέλεσμα της ανθοφορίας και τα έβαλα σε γλάστρες για να στολίσουν και την σχολή. Τα πότιζα, τα λίπαινα, έκοβα τα ξερά φύλλα και περίμενα. Τα δύο φυτά παλεύουν με τη ζωή. Προσπαθούν να αναπτυχθούν, αλλά μόλις πάρουν λίγο ύψος ξεραίνουν τους κορμούς τους. Το τρίτο με πολύ αργούς  ρυθμούς μεγάλωνε δειλά – δειλά κι έβγαζε περικοκλάδες. Και σήμερα άνθισε!

 

Σκέφτηκα ότι κάπως έτσι είναι και η ψυχοθεραπεία. Διαφορετικοί άνθρωποι με παρόμοιες καταβολές μπορεί είτε να τολμήσουν το άλμα της ζωής και να ανθίσουν, είτε να παραμείνουν στάσιμοι και ασφαλείς.

 

Η ψυχοθεραπεία είναι ίδια για όλους. Άλλοι θα πάρουν από αυτήν όσα τους χρειάζονται για να επιβιώσουν σε μια ήπια και ομοιοστατική κατάσταση, οικτίροντας εαυτούς μπροστά στην αλλαγή και παλινδρομώντας στην πρότερη γνώριμη κατάσταση και άλλοι σιγά –σιγά, σε χρόνο που οι ίδιοι ορίζουν απλώνουν κλαδιά προς τον ουρανό, αγκαλιάζουν τις άλλες ζωές γύρω τους και μια μέρα θριαμβευτικά γεννούν άνθη κι ελπίδες για νέα ζωή.

 

Η διαστροφή του θεραπευτή να προκαλέσει γρήγορες αλλαγές ενδέχεται να εξαντλήσει τον άνθρωπό, όπως το υπερβολικό νερό και λίπασμα το φυτό. Η ομοιόσταση χρειάζεται αργούς ρυθμούς και μικρές συχνές αλλαγές για να ξεγελαστεί. Κάθε απότομη αλλαγή, δεν οδηγεί σε μορφογένεση, αλλά σε σοκ και το σοκ σημαίνει φόβο και επιστροφή στην ασφάλεια.

 

Η δεύτερη διαστροφή του θεραπευτή να τους «σώσει» όλους, αποβαίνει εξίσου μοιραία.  Ούτε θέλουν όλοι να αλλάξουν – οι περισσότεροι από μας ζητάμε πρωτίστως ανακούφιση και κατανόηση- κι ακόμα περισσότερο κι αυτοί οι λίγοι που θέλουν να αλλάξουν, σπάνια θέλουν να αλλάξουν προς την κατεύθυνση και τους ρυθμούς που έχει ο θεραπευτής στο μυαλό του.

Δυο νέα λουλούδια = άπειρα ψυχοθεραπευτικά παραληρήματα… και ίσως κατ’ ευχή διδάγματα.

 

Νικολέτα Μπουλταδάκη

31/08/2020

Τι είναι η επιστήμη της ευτυχίας;

Τι είναι η επιστήμη της ευτυχίας;

Ξέρατε ότι για την ευτυχία υπάρχει γονίδιο;  Ότι μόνο το 50% των ανθρώπων είναι γενετικά προκαθορισμένο να είναι ευτυχισμένο, ενώ οι υπόλοιποι από εμάς πρέπει να παλεύουμε διαρκώς;

Ότι η ευτυχία ως δικαίωμα στην ύπαρξη είναι εφεύρεση του κινήματος του Διαφωτισμού; ; Όταν ο John Locke είπε ότι « δουλειά του ανθρώπου είναι να είναι ευτυχισμένος» κατηγορήθηκε για αθεϊσμό και προτροπή στην αμαρτία.

Η ιδέα της ευτυχίας που σήμερα θεωρούμε ως αναφαίρετο δικαίωμα μας και μάλιστα σκοπό της ύπαρξης μας, είναι πολύ πιο πρόσφατη απ’ όσο φανταζόμαστε.

Η ψυχιατρική και η ψυχολογία ως επιστήμες ενώ έχουν προσφέρει πολλά στον τομέα της κατανόησης της ψυχοπαθολογίας, μόνο τις δύο τελευταίες δεκαετίες έστρεψαν το βλέμμα τους εντατικά στο τι κάνει τον άνθρωπο ευτυχισμένο κι όχι δυστυχή και ασθενή.

Η επιστήμη της ευτυχίας, βασικό κομμάτι της θετικής ψυχολογίας ασχολείται, λοιπόν, με το να ψάχνει να βρει ποιοι είναι οι παράγοντες αυτοί που μπορούν να συμβάλλουν ώστε να μπορούμε να διάγουμε έναν ευδαιμονέστερο βίο. Που ζωή στην ευδαιμονία συνδέεται άρρηκτα με την υγεία και τη μακροζωία.

Στο σεμινάριο αυτό θα γνωρίσουμε τη βιολογία της ευτυχίας, με την ορμόνη ωκυτοκίνη, και τον νευρώνα Vagus, και θα αναλύσουμε τιε δεξιότητες εκείνες και τον τρόπο ζωής που δείχνουν ερευνητικά να προωθούν την ευτυχία.

Η ανθρώπινη επαφή, η ασφαλής πρόσδεση, ο γάμος και η φιλία, τα συναισθήματα της συμπόνιας και της καλοσύνης, η δεξιότητα της συνεργασίας και της αλληλεγγύης, τα δώρα της συγχώρεσης και της ευγνωμοσύνης, η άσκηση της συνειδητότητας, η ροή, το δέος και η παιδικότητα είναι μερικές από τις πλευρές της ανθρώπινης ζωής που θα δοκιμάσουμε και θα δουλέψουμε.

Δεν χρειάζονται πρωθύστερες σπουδές ούτε απαιτείται διάβασμα και εξετάσεις. Σε κάθε μάθημα, όμως, δίνονται εργασίες αυτοβελτίωσης και αυτογνωσίας για πρακτική εξάσκηση όσων γνωρίσαμε μες στην τάξη!

 

 

 

 

 

 

 

Κέντρο Ψυχοθεραπείας μορφές ψυχοθεραπείας

Ποιά μορφή ψυχοθεραπείας μου ταιριάζει;

Μορφές ψυχοθεραπείας

ΑΤΟΜΙΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Ατομική Ψυχοθεραπεία είναι μια διαδικασία συζήτησης πρόσωπο με πρόσωπο, μεταξύ ενός επαγγελματία ψυχικής υγείας, ειδικευμένου στην ψυχοθεραπεία και ενός άνθρωπου που ζητά βοήθεια για κάποιο σοβαρό προσωπικό θέμα που τον απασχολεί. Η Ατομική Ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει, σε περιπτώσεις: Έντονου στρες, άγχους, φοβιών, διαταραχών του ύπνου, μακροχρόνιας θλίψης, πένθους, αισθήματος ανεπάρκειας ή αδιεξόδου στη ζωή, Read more

Κέντρο Ψυχοθεραπείας εκπαιδευση στη συμβουλευτικη

Αντιμετωπίζοντας το πένθος

Αντιμετωπίζοντας το πένθος

Ο θάνατος είναι ένα φυσικό μέρος της ζωής. Το ίδιο και το πένθος. Η κατανόηση του τι να περιμένουμε και η καταφυγή σε στρατηγικές αντιμετώπισης μπορεί να σας απαλύνει τον πόνο της διαδικασίας του πένθους και να ανοίξει το δρόμο προς την προσωπική αυτογνωσία.

Κάθε άτομο πενθεί με διαφορετικό τρόπο. Ακριβώς όπως δεν υπάρχουν δύο όμοιες ζωές, έτσι και κάθε θάνατος είναι διαφορετικός,όπως άλλωστε και η διαδικασία του πένθους. Η εμπειρία σας μπορεί να διαφέρει δραματικά ανάλογα με το πόσο κοντά βρισκόσασταν στο πρόσωπο που έφυγε ή τις συνθήκες του θανάτου του(ξαφνικός ή σταδιακός) . Ωστόσο, υπάρχει αφθονία διαθέσιμων πληροφοριών για να σας βοηθήσουν να συμβιβαστείτε με την προσωπική σας διαδικασία θρήνου και να μάθετε πώς να αντιμετωπίσετε τη θλίψη σας.

Read more

Έρωτας η αγαπη νικολετα μπουλταδακη Systemic Education Χανια κεντρο

Έρωτας ή Αγάπη;

Έρωτας ή Αγάπη;

Μεγαλώνουμε με παραμύθια για αδύναμες, πλην καλές πριγκίπισσες που η μοίρα τις αδίκησε και η κοινωνία της ατίμασε, αλλά τι καλά, μετά από βάσανά και περιπέτειες ένας γενναίος πρίγκιπας τις σώζει και φυσικά ο έρωτας είναι κεραυνοβόλος και ακολουθεί ένας βασιλικός γάμος όπου όλα πάνε καλά κι εμείς καλύτερα.
Read more

υπαρξιακός-τρόμος systemic education

Υπαρξιακός τρόμος

υπαρξιακός-τρόμος systemic educationΥπαρξιακός τρόμος – οδηγός επιβίωσης- παρτ ουάν

Ωστόσο, είναι τόσο απλό… σε μια μέρα, σε μια ώρα, όλα μπορούν να συμβούν! ΑΓΑΠΑΤΕ ΑΛΛΗΛΟΥΣ ιδού το παν!

Μια παλιά αλήθεια, μα όχι και τόσο, μερικών αιώνων μονάχα. – Το κακό έγκειται σ΄ αυτό! “Η συνείδηση της ζωής αξίζει περισσότερο από τη ζωή. Η συνείδηση της ευτυχίας αξίζει περισσότερο από την ευτυχία”. Να τι πρέπει να χτυπήσουμε. Και θα το χτυπήσω εγώ!”

Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι – Το όνειρο ενός Γελοίου

Όταν οι αξιακοί σου χάρτες σ΄ εμποδίζουν, αντί να σε προχωρούν.

Read more

Σωτήρας

Η μοναξιά του Σωτήρα

Οι οικογένειες είναι συστήματα. Και όλα τα συστήματα αναζητούν πάντα …

Γιατί δεν μπορώ να απαλλαχτώ από αυτά που με «πάνε πίσω;»

Γιατί δεν μπορώ να απαλλαχτώ από αυτά που με «πάνε πίσω;»

Σε πολλές φάσεις της ζωής μας αναρωτιόμαστε γιατί δεν μπορούμε να …

πικασο-γυναίκες

Γιατί οι σχέσεις τελειώνουν άδοξα; Συστημικές υποθέσεις.

Οι σχέσεις δεν είναι ένα ακαθόριστο, χαοτικό συνονθύλευμα δυνάμεων. …